اینکه اشخاص زیادی از تو عصبانی هستند و نمی توانند با تو مدارا کنند، نشان دهنده آن است که تو به چیزی مهم دست یافته ای (اُشو) - - - - - روزی که انسان بتواند به توهین هایی که به او می شود بخندد و لذت ببرد، روزی است که او به موفقیت دست یافته. جزیی از ابدیت شده و به دنیای جاودانگی وارد شده است (اُشو) - - - - -

خطا
  • ایراد در بارگذاری اطلاعات خوراک

گفت‌و گوی فارغ‌التحصیلان با رضا استادی روزنامه نگار وروابط عمومی مختارنامه
روابط عمومي شغلی که نادیده گرفته می‌شود

زینب السادات افتخاری ـ خیلی از زمانی که با عنوان روابط عمومي در تیتراژ سریال‌ها روبه رو شده‌ایم نمی‌گذرد شاید چیزی حدود دو دهه باشد که این شغل نیز به سینما و تلویزیون راه یافته است. تصور شما از روابط عمومي چیست؟ به نظر شما فردی که این مسئولیت را به عهده می‌گیرد چه کاری انجام می‌دهد؟ آیا مانند کارگردان یا بازیگران باید چهره شناخته شده‌ای باشد یا خیر؟ اینها سوالاتی است که با رضا استادی مدیر روابط‌عمومی سریال مختارنامه درمیان گذاشتیم. استادی خود یکی از روزنامه نگاران عرصه سینما و تلویزیون است که از سال 1381 به عنوان مدیر روابط عمومی سریال تلویزیونی مختارنامه با این پروژه همکاری دارد. او  از سال 1379 در زمینه روابط عمومی فیلم ها و سریال های تلویزیونی نیز فعالیت کرده است. تفنگ سرپر (امرالله احمد جو)، مزرعه پدری (رسول ملاقلی پور)، یوسف پیامبر (فرج الله سلحشور)، خوش رکاب (علی شاه حاتمی) و... برخی دیگر از فعالیت های استادی در این عرصه است. هرچند فعالیت های دیگری نیز در عرصه نگارش کتاب و رمان، فیلم سازی، اجرای برنامه های تلویزیونی و... هم داشته که به گفته خودش در زمینه روابط عمومی بسیار به وی کمک کرده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
روابط عمومي فيلم یا سریال به چه كسي گفته می شود وچه وظیفه‌ای برعهده دارد؟
روابط عمومي فيلم و سريال خيلي سابقه طولاني مدتي ندارد و خود عنوان روابط عمومی بيشتر يك پست سازماني است که طبق تعاريف آن سازمان، ارتباط‌ها را با خارج از آن مجموعه کاری به هر نحو ممکن انجام می‌دهد که این خود به دودسته تقسیم می‌شود یک بخش روابط عمومي و یک بخش امور بین الملل  است که ارتباط با رسانه‌ها و سازمان‌های مختلف برای پیشبرد اهداف سازمانی در غالب وظایف روابط عمومي صورت می‌گیرد. در سینما و تلویزیون به طور مشخص فعالیتی که در روابط عمومي صورت می‌گیرد همین است یعنی ارتباط مجموعه با خارج،  اما آن بخش که به کار اطلاع رسانی درباره فیلم‌ها وسریال‌ها می پردازد تقریبا برای یک مدت طولانی وظیفه دستیار کارگردان، تهیه کننده، ‌مدیر تولید یا خود کارگردان بود که بنا به درخواست تهیه‌کننده و یا با هماهنگی با وی این کار را هم انجام می‌دادند؛ گاهی نیز این کار برعهده عکاس مجموعه بود که  علاوه بر عکس بعضا اطلاعات کار را هم در اختیار رسانه‌ها قرار می‌داد. اما یکسری پروژه‌ها به دلیل حساسیت‌های خاصشان نیازمند فردی هستند که در زمینه اطلاع‌رسانی تخصص کافی و ارتباطات مناسب داشته باشد تا به طور مشخص در آن زمینه فعالیت کند. خود این کار به چند دسته مختلف تقسیم می‌شود.1- انتشار اخبار تبلیغاتی. 2- جلوگیری از انتشار اخبار و اطلاعاتی که باعث مختل شدن روند تولید می‌شود که بیشتر درمورد فیلم هایی که قرار است درسکوت خبری ساخته شوند صدق می کند.3- انتشار اخبار و اطلاعات کنترل شده‌ دررابطه با فیلم که از نظر موضوعی حساسیت دارد و....
گاهی هم  ممکن است وظایف روابط‌عمومی ترکیبی از همه اینها باشد. در مقاطع مختلف پروژه نیازهای متفاوتی دارد یکجا باید اطلاع‌رسانی داشته باشد و در جایی حجم اطلاع رسانی محدود است. درسال‌های اخیر منابع اطلاع‌رسانی متفاوتی ایجاد شده است پیامک، نظرسنجی، انتشار اخبار در مجلات وسایت‌های مختلف و خبرگزاری‌ها از جمله این منابع‌اند.
ورود افراد به این حرفه چه شکل است؟ آیا مانند همه عوامل سینما و تلویزیون یکسری افراد مشخص شده دراین زمینه فعالیت می‌کنند یا این‌که افرادی با رشته‌های مرتبط هم می‌توانند وارد این عرصه شوند؟
افرادی که در خود سینما مشغول‌اند تا سال‌های سال  از رتبه‌های پایین شروع می‌کردند تا به رتبه‌های بالا برسند، مثلا از دستیار سه کارگردان شروع می‌شد، دستیار دو ، دستیار یک، مدیر برنامه ریزی و در نهایت کارگردان می شوند. درحال حاضر در طی این سال‌ها مقداری سیستم تغییر کرده است. خیلی از کارگردان‌هایی که وارد این عرصه شده‌اند سابقه دستیاری ندارند، ولی علم و دانش روز را به واسطه دیدن فیلم‌ها و خواندن کتاب‌ها یا حضور در کارگاه‌های خاص بدست آورده اند، حتی خیلی‌ها این سابقه را هم ندارند اما کارگردان‌های خوبی هستند. دراین حرفه بچه‌هایی که در روابط عمومي فعالیت می‌کنند کسانی‌اند که عمدتا سابقه کار درمطبوعات و رسانه‌ها را دارند، چه به عنوان نویسنده‌، گزاشگر ویا خبرنگار و به واسطه همین کار از طرف تهیه کننده یا کارگردان دعوت به کار می‌شوند علتش هم این است که کسی این کار را انجام می‌دهد باید خودش صاحب یک تریبون باشد و بتواند در مواقع لازم اطلاعات و اخبار مربوط به این کار را به سادگی منتشر کند؛ معمولا کسانی که تریبون ندارند خیلی حاصل کارشان موفقیت آمیز نیست. البته گاهی دوستان، روزنامه نگاران خوبی‌اند، اما روابط عمومي خوبی نیستند. روابط عمومي نیازمند سرعت ودقت عمل بالا است در شرایط فعلی که حجم سایت‌ها بالاست و دنیای مجازی و اینترنت وارد عرصه شده است دیگر نگاه به رسانه‌ها محدود نیست. تا چند سال پیش یک روابط عمومي برای اینکه کاری انجام دهد با یک خبر و چند عکس کارش راه می‌افتاد، اما در حال حاضر با گسترش رسانه‌های اینترنتی و به وجود آمدن امکانات مجازی مختلف شرایط تغییر کرده است و کمتر رسانه‌ای خبر تکراری و عکس‌های مشابه را کار می‌کند. تکراری نبودن عکس‌ها و موضوعیت آن بسیار اهمیت دارد و حتما باید مطالب برای یک رسانه گویا، کامل و مفصل باشد. این نیز به سیاست‌های رسانه باز می‌گردد. مثلا رسانه‌ای که متعلق به شهرداری است و از منظر شهری نگاه می‌کند با یک رسانه‌ای که در خود تلویزیون منتشر می‌شود دیدگاهش بسیار متفاوت است و در نوع برخوردشان با مطالب  متفاوت عمل می‌کنند. خیلی اوقات هم ممکن است مطالب تکراری و یکنواخت هم منتشر شود. تولیدات و حجم آن هم موضوع دیگری است. در یک برهه زمانی حجم تولیدات سینما و تلویزیون بسیار اندک بود اما با  اتفاقی که افتاده و با افزایش حجم تولیدات برای اینکه کاری که در سیل انبوه کارهای دیگر ساخته می‌شود دیده شود و بازخورد طولانی‌تری داشته باشد باید تدابیر خاصی اندیشید که اینها را روابط عمومي کار می‌تواند انجام دهد.
دقیقا کار یک روابط عمومي از چه زمانی شروع می شود و تاچه زمانی ادامه دارد؟
کار روابط عمومي به چند شکل است، مرسوم‌ترین شکل زمانی است که پروژه وارد مرحله پیش تولید می‌شود و پس از این‌که کارگردان، دستیارانش و تهیه کننده کار مشخص شد بهتر است که روابط عمومي هم انتخاب و فعالیت خود در پروژه را آغاز کند. شکل دیگر زمانی است که پروژه وارد مراحل اجرایی می‌شود، یعنی زمانی که کار برای  تست گریم و ساخت دکور آماده می‌شود، مرحله دیگر نیز زمانی است که کار در مرحله  تولید قراردارد و گاهی هم پیش می آید که روابط عمومي کارش از پس از تولید شروع می شود. بهترین شکل این است که روابط عمومي از زمانی که کار در مرحله پیش تولید و انتخاب عوامل قرار می‌گیرد به گروه بپیوندد. این اتفاق را من در مختارنامه و کارهای دیگر تجربه کردم که نتیجه مثبتی در بر داشت. خود خبر ماهیتا حساس است و محدود است و اخبار و اطلاعات مانند اخبار و اطلاعات سازمان‌ها نیست که بشود برای مدت طولانی کار کرد. اگر حضور روابط‌عمومي از ابتدای پروژه باشد، نتیجه خیلی بهتری گرفته می‌شود. اما اگر وارد پروژه‌ای شویم که درمرحله تولید است و اخباری هم منتشر شده است که نتیجه مطلوب را دریافت نکرده وبه همین دلیل به سراغ روابط عمومي آمده‌اند مسلما نتیجه مناسبی که در ذهن است بدست نمی‌آید. بعد از تولید هم که کار بسیار محدود می‌شود و اتفاق مثبتی رخ نمی‌دهد.
چند درصد حضور مدیر روابط عمومي به عاملی به نام پارتی باز می‌گردد؟
تقریبا می‌شود گفت هیچ. ممکن است تهیه کنندگان از دوستان خود استفاده کنند اما اگر اشتباهی دراین امر رخ دهد به سرعت خودش را نشان می‌دهد. اگر در پروژه‌ای اخباری که منتشر می‌شود اشکالی داشته باشد ویا حتی کوچکترین مسئله مانند جا افتادن یک اسم می‌تواند یک پروژه را متشنج کند و مشکل ساز شود.
معمولا میزان دستمزدها برچه اساس تعیین می‌شود. آیا یک روابط عمومي هم مانند دیگر عوامل کار دستمزد مشخصی دارد؟
در سینما و تلویزیون دستمزد عوامل مشخص است و به ترتیب کاری که انجام می‌دهند میزان دریافتشان تعیین شده است. اما روابط عمومي به این شکل نیست و این هم باز می‌گردد به این که ما چیزی به نام صنف روابط عمومي در سینما و تلویزیون نداریم. البته یک سری انجمن‌ها هستند که به طور کلی روابط عمومي ادارات وسازمان‌ها را در بر می‌گیرند. عمدتا میزان دستمزدها به شکل رسانه‌ای تعیین می‌شود. می‌توان این‌طور گفت رقمی که وجود دارد از 200 هزار تومان شروع می‌شود و تا یک میلیون تومان ادامه می‌یابد. ناگفته نماند که به ندرت تهیه کننده‌ای پیدا می‌شود که چنین بودجه‌ای را برای کار روابط عمومي در نظر بگیرد. عمده افرادی که با چنین شرایطی کار می‌کنند در فکر این هستند که تلفن‌های پروژه را جواب بدهند تعدادی عکس و خبر داشته باشند که ایمیل کنند و به همین خاطر این اتفاق خیلی به صورت جدی رخ نمی‌دهد و از آن طرف هم خیلی نتیجه مثبتی دریافت نمی‌شود. معمولا تعریفی از روابط عمومي برای یک پروژه وجود ندارد. در سریال‌های تاریخی تنها سریال مختارنامه بوده است که از ابتدا تا انتهای کار این سمت حفظ شده است و تا الان هم ادامه دارد یعنی چیزی حدود 8 سال .
آيا قرار دادی هم با روابط عمومي بسته می‌شودکه از بیمه و دیگر مزایای کار استفاده کند ؟
در شرایط ایده آل روابط عمومي فردی است که بسیار به تهیه کننده و دیگر عوامل پروژه نزدیک است و از ریزترین کارها هم خبر دارد این شکل کار باعث می‌شود که همه چیز هماهنگ و برنامه ریزی شده جلو برود تا اخبار پروژه کنترل شده باشد و اخباری منتشر نشود که به پروژه آسیب برساند. برنامه ریزی برای انتشار اخباری که به نفع کار است ودرجهت مثبت و در نهایت برنامه‌ریزی برای اینکه خبرها جنبه تبلیغاتی صرف و بزرگنمایی بیهوده نداشته باشد برخی دیگر از ویژگی های یک روابط عمومی خوب است. به طور مثال ما در مختارنامه هیچ وقت از کلمات بزرگترین و عظیم ترین استفاده نکردیم؛ زیرا طی مشورت با تهیه کننده و کارگردان به این نتیجه رسیده بودیم که تبلیغات اینچنینی می تواند برای کار مضر باشند. مخاطبی که فیلم‌های روز دنیا به سرعت به دستش می‌رسد این کلمات را نمی‌پذیرد. اما نکته این جاست که با وجود وسعت کار روابط عمومی به دلیل تعریفی که صورت نگرفته است گاهی قراردادی امضا نمی‌شود و بر اساس توافق های کلامی کار انجام می شود. البته من ترجیح می دهم هیچ وقت بدون قرارداد کار نکنم.
آیا کارهایی مانند ایجاد سایت ویا نمایش فیلم قبل از پخش کار روابط عمومي است؟
ایجاد سایت و کارهایی از این دست از جمله کارهایی است که  روابط عمومي می‌تواند در جهت بهبود کار انجام دهد. ارتباطی که بین روابط عمومي با پروژه بوجود می‌آید ارتباط بسیار مهمی است. چرا که یک روابط عمومي خوب باید حضور مستمر و ارتباط قوی داشته باشد و محرم اسرار عوامل باشد. ولی در شکل واقعی افرادی که عهده‌دار مسئولیت روابط عمومي‌اند این کار را انجام نمی‌دهند و شاید در طی کار بیشتر از یکی دوبار به پشت صحنه نروند و یا با تهیه‌کننده تلفنی صحبت کنند. من سر کار مختار با یک روحیه جستجوگرانه کار کردم و همین کمک زیادی به من در زمینه روزنامه نگاری نیز کرد این کار باعث شد تا من دید دیگری پیدا کنم، با افراد جدیدی آشنا شوم و به خلق ایده‌های جدید فکر کنم.
حضور روابط عمومي در کیفیت کار چقدرموثر است؟
ممکن است کسی که عهده‌دار این مسئولیت می‌شود با پروژه‌های دیگر هم در ارتباط باشد وقتی کیفیت کارها را می‌بیند و ارزیابی درستی از نحوه کارپروژه‌های موفق داشته باشد و آنها را به دیگران هم انتقال دهد می‌تواند مثمر ثمر باشد. ممکن است یک روابط عمومي با انتقال تجربیات کارهای موفق قبلی جلوی هزینه ‌های سنگین در ساخت دکور، گریم و ... را کم کند. یک روابط عمومي خوب دائما در حال پیشنهاد دادن است. البته پذیرفتن این پیشنهاد‌ها به روحیه سازندگان کار باز می‌گردد که چقدر پیشنهاد پذیر باشند و به روز؛ ضمن اینکه تجربیات کاری خود روابط عمومي هم مهم است و نقش بسزایی در این جهت دارد.
آيا بین روابط عمومي یک فیلم سینمایی باسریال تلویزیونی تفاوتی وجود دارد؟
در سینما آزادی عمل بیشتری وجود دارد از انتشار عکس بازیگرها، اخبار، جنجال سازی‌ها تا حواشی‌ها برای پیشرفت پروژه البته به شکل درست آن نه نوع جوسازی‌های کاذب گاهی و آن هم بنا به درخواست تهیه کننده در حیطه کاری روابط عمومي است. اما در تلویزیون به شدت محدودیت‌های خاص وجود دارد. چرا که شبکه تولیدکننده روابط عمومي دارد. معاونت سیما یک روابط عمومي دیگر دارد و کلیت سازمان هم روابط عمومي خودش را دارد. در یک چنین چارچوبی شما باید به گونه‌ای عمل کنید که حساسیتی ایجاد نشود تا محتوای یک سریال زیر سوال نرود. ما حتی در انتشار عکس‌ها هم دچار گاهی در یک کار تلویزیونی باید حساسیت های خاصی را لحاظ کنیم. مثلا در مختارنامه ما در مقطعی که فیلمنامه مختار در بخش مکه بود هیچ عکسی از دکورهای مکه منتشر نکردیم، چرا که ممکن بود این تصور در یکسری کشورهای خاص بوجود آید که ایرانی‌‌ها کعبه‌ای ساخته‌اند و به دور آن طواف هم می‌کنند و این‌هم عکسش! اینها حساسیت‌هایی است که در کار تلویزیون باید رعایت شود.
نام شما در مختارنامه با عنوان مدیر روابط عمومي ذکر شده است آیا زیرمجموعه‌ای برای پیشبرد کار داشتید؟
من دو زیر مجموعه مهم دارم یکی لپ تابم ودیگری موبایلم، که مهمترین ابزار کار روابط‌عمومي‌اند و در این مدت بسیار زحمت کشیدند!
این ابزار کار مدیر روابط عمومي است اما آیا با این عنوان زیر مجموعه‌ای هم تشکیل می‌شود یا خیر ؟
در سال‌های گذشته در یک مورد از فیلم‌های جنگی که پخش شد روابط عمومي کار گروهی بود و تقسیم کار شده بود این از جمله امکاناتی بود که تهیه‌کننده برای گروهش ایجاد کرده بود. ولی ما در مختارنامه چنین چیزی نداشتیم چرا که هماهنگ کردن چند نفر برای انجام چنین کاری که بر حجم عظیمی از اطلاعات استوار است بسیار مشکل است، گاهی اوقات در کار گره‌هایی بوجود می‌آید که در لحظه باید برطرف کنید. گاهی اوقات مشکلاتی پیش می‌آیدکه یک روز وقت شما را می‌گیرد تا بتوانید رفع و رجوعش کنید حال تصور کنید که این یک کار گروهی است و باید با چندین نفر بحث و گفت وگو کنید تا مشکل حل شود این مستلزم زمان زیادی است و درچنین کارهایی زمان این اجازه را به شما نمی‌دهد چرا که همانطور که در ابتدا گفتم سرعت و دقت عمل بالا لازمه کار است تا جلوی شایعات و تشنج‌ها به موقع گرفته شود.
در دانشگاه رشته‌ای به نام روابط عمومي وجود دارد آیا در دانشکده هنر  وسینما هم چنین رشته ای وجود دارد؟
چنین رشته‌ای در دانشکده های سینما و تلویزیون وجود ندارد اما در دانشگاه هایی که ارتباطات تدریس می کنند، این رشته وجود دارد که البته با واقعیت های کار سینما و تلویزیون تناسب چندانی ندارد.
چرا افرادی که سال‌هاست در زمینه روابط عمومي فیلم وسریال کار می‌کنند اقدام به تشکیل صنف خاصی در این زمینه نکرده‌اند؟
چون کسانی که در این عرصه کار می‌کنند خیلی دوست ندارند اسمشان به نام روابط‌عمومي در کار دیده شود و معمولا به عنوان مشاور رسانه‌ای از آنها یاد می‌شود. درحالی که این یک واژه اشتباه است. عنوان مشاور رسانه‌ای برای یک فرد سیاسی در اداره کشور درست است ولی برای پروژه‌های سینمایی خیلی درست نیست. این از تفکر اشتباه دوستان نشات گرفته است و فکر می‌کنند کاری که انجام می‌دهند ارزش کمی دارد. همین باعث شده که خیلی خودشان را جدی نگیرند. دوستان فعال در این زمینه بیشتر درانجمن‌های روزنامه نگاری حضور دارند. ضمن این‌که تشکیل صنف یک کار وقت گیر و پردردسر است و ما در این حرفه گاهی اوقات با مشکلاتی روبه رو می‌شویم که کل زحمات ما را خنثی می‌کند. سال‌هاست که کارگردان‌ها می‌گویند شرایط اکران بد است، کسی فیلم ما را نمی‌بیند و این به این خاطر است که شرایط و بستر درستی برای اطلاع رسانی فراهم نشده‌است. ما امسال حدود100 فیلم داشتیم که پروانه ساخت گرفتند. می‌دانید در شرایطی که تنها 30 فیلم اکران می‌شوند چه شرایطی باید محیا شود که مخاطب برود و آن فیلم را انتخاب کند و ببیند! یکی از این شرایط تبلیغ و معرفی درست است که در شرایط امروز خریدار چندانی ندارد و همین مسئله باعث می شود خود دست اندرکاران حرفه روابط عمومی آنقدر آن را جدی نگیرند که بخواهند برایش صنف تشکیل دهند.

منتشر شده در: هفته نامه فارغ التحصیلان دانشگاه آزاد اسلامی

25 دی 1389

کد امنیتی
تازه کردن